Οι παραδόσεις που παραθέτει ο Αγιατολάχ Τζαβαντί Αμουλί στο Tafsir al-Tasnim παρέχουν μια λεπτομερή και πολυδιάστατη εικόνα του Ιμπλίς, προσφέροντας γνώση για την προέλευση, τη φύση και τη συμπεριφορά του. Αυτές οι αφηγήσεις αποσαφηνίζουν τις διαφορές μεταξύ του Ιμπλίς και των αγγέλων, δίνοντας έμφαση στο μοναδικό του υπόβαθρο και την τελική του πτώση λόγω αλαζονείας και φθόνου.
Σύμφωνα με τις αφηγήσεις, ο Ιμπλίς κατοικούσε ανάμεσα στους αγγέλους στον ουρανό, λατρεύοντας τον Θεό μαζί τους. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι βρισκόταν μαζί με τους αγγέλους, δεν ήταν ένας από αυτούς. Ανήκε στα Τζίνι, ένα ξεχωριστό δημιούργημα φτιαγμένο από φωτιά, σε αντίθεση με τους αγγέλους, οι οποίοι δημιουργήθηκαν από φως. Αυτή η διάκριση έγινε φανερή όταν ο Θεός διέταξε τους αγγέλους να προσκυνήσουν τον Αδάμ. Ενώ οι άγγελοι υπάκουσαν, ο Ιμπλίς αρνήθηκε, αποκαλύπτοντας τον φθόνο και την αλαζονεία που ήταν κρυμμένα μέσα του. Οι άγγελοι, που τον θεωρούσαν δικό τους, συνειδητοποίησαν εκείνη τη στιγμή ότι ήταν θεμελιωδώς διαφορετικός.
Οι αφηγήσεις περιγράφουν τον Ιμπλίς ως ένα ον που κάποτε κατείχε εξέχουσα θέση. Ορισμένες αναφορές αναφέρουν ότι ήταν θησαυροφύλακας στον Παράδεισο, ηγέτης μεταξύ των Τζίνι, ακόμη και διοικητής στρατιών που πολέμησαν επαναστατημένα Τζίνι στη γη. Αυτό το ιστορικό επιτυχίας και διάκρισης συνέβαλε στην υπερηφάνεια και την αυτοαπάτη του, οδηγώντας τον να πιστέψει ότι ήταν ανώτερος από τον Αδάμ. Όταν ο Θεός ενημέρωσε τους αγγέλους για την πρόθεσή Του να δημιουργήσει έναν «τοποτηρητή» (χαλίφη) στη γη, η κρυμμένη αλαζονεία του Ιμπλίς άρχισε να βγαίνει στην επιφάνεια.
Η άρνηση του Ιμπλίς να προσκυνήσει είχε τις ρίζες της στην αντίληψή του περί ανωτερότητας. Επιχείρησε να δικαιολογηθεί λέγοντας: «Με δημιούργησες από φωτιά και αυτόν από πηλό», υπονοώντας ότι η πύρινη προέλευσή του ήταν ανώτερη από τη γήινη σύσταση του Αδάμ. Αυτός ο συλλογισμός υπογραμμίζει την ελαττωματική κατανόηση του Ιμπλίς για τη θεϊκή σοφία και την αδυναμία του να αναγνωρίσει την εγγενή αξία της δημιουργίας του Αδάμ, η οποία ήταν εμποτισμένη με το πνεύμα του Θεού.
Οι αφηγήσεις ρίχνουν επίσης φως στο αρχικό όνομα και την ταυτότητα του Ιμπλίς. Στον ουρανό ήταν γνωστός ως al-Ḥārith ή Ḥabāb. Μετά την ανυπακοή του και την πτώση του από το θείο έλεος, ονομάστηκε Ιμπλίς, ένας όρος που προέρχεται από το iblās (απελπισία), υποδηλώνοντας την έλλειψη ελπίδας του να κερδίσει ποτέ ξανά το έλεος του Θεού. Αυτή η αλλαγή ονόματος αντανακλά τη μεταμόρφωση της κατάστασης και της ουσίας του, σηματοδοτώντας την πτώση του στο να γίνει το απόλυτο σύμβολο της ανταρσίας και της παραπλάνησης.
Ο Αγιατολάχ Τζαβαντί Αμουλί υπογραμμίζει τη διπλή φύση των αλληλεπιδράσεων του Ιμπλίς με τις θείες εντολές. Ενώ εξωτερικά υπάκουε στον Θεό για μεγάλο χρονικό διάστημα, λατρεύοντας και εμφανιζόμενος ως ένας από τους αγγέλους, η εσωτερική του πραγματικότητα απείχε πολύ από την αγνή αφοσίωση. Οι εξωτερικές του πράξεις κάλυπταν την εσωτερική αλαζονεία και τον φθόνο του, τα οποία έγιναν φανερά όταν δοκιμάστηκε με την εντολή να προσκυνήσει τον Αδάμ.
Το Κοράνι επιβεβαιώνει τη φύση του Ιμπλίς ως Τζίνι, διακριτού από τους αγγέλους, μέσω του εδαφίου: «Ήταν από τα Τζίνι, έτσι επαναστάτησε ενάντια στην εντολή του Κυρίου του» (18:50). Ενώ ορισμένοι λόγιοι έχουν συζητήσει τη σχέση μεταξύ αγγέλων και Τζίνι, η Κορανική οπτική επιβεβαιώνει την ουσιαστική τους διαφορά. Η συμπεριφορά και η επαναστατικότητα του Ιμπλίς στερεοποιούν περαιτέρω αυτή τη διάκριση, καθώς οι πράξεις του έρχονται σε έντονη αντίθεση με το αλάθητο και την υπακοή των αγγέλων.
Μια παράδοση που αφηγείται ο Ιμάμης Αλή (α.σ.) απεικονίζει την κυριαρχία του Ιμπλίς πάνω στις καρδιές των παραπλανημένων. Περιγράφει πώς ο Ιμπλίς «φωλιάζει και γεννά αυγά στα στήθη τους», υποδηλώνοντας τον πλήρη έλεγχό του πάνω στις σκέψεις και τις πράξεις τους. Αυτά τα άτομα γίνονται προεκτάσεις του Ιμπλίς, βλέποντας με το δικό του όραμα, μιλώντας με τη δική του γλώσσα και ενεργώντας υπό την επιρροή του. Αυτή η μεταφορά δείχνει τις βαθιές συνέπειες της υποκύψης στην αλαζονεία και την ανυπακοή.
Οι αφηγήσεις τονίζουν επίσης τη σημασία της εγρήγορσης ενάντια σε χαρακτηριστικά όπως η αλαζονεία και ο φθόνος, που οδήγησαν στην πτώση του Ιμπλίς. Ο Ιμάμης αλ-Σαντίκ (α.σ.) προειδοποιεί ενάντια στον θυμό, αποκαλώντας τον «το κλειδί για κάθε κακό». Ο θυμός, ο φθόνος και η αλαζονεία είναι οι πύλες μέσω των οποίων ο Ιμπλίς επηρεάζει την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Παρά την πολυπλοκότητα του υπόβαθρου του Ιμπλίς, το κυρίαρχο μήνυμα είναι σαφές: η εξέγερσή του πηγάζει από τα εσωτερικά του ελαττώματα και την άρνησή του να αποδεχθεί τη θεία σοφία. Η ιστορία του και η τελική του πτώση χρησιμεύουν ως προειδοποίηση προς την ανθρωπότητα για τους κινδύνους της υπερηφάνειας, της αυτοαπάτης και της ανυπακοής. Αντίθετα, το μονοπάτι προς τη θεία χάρη απαιτεί ταπεινοφροσύνη, υποταγή στις εντολές του Θεού και εξαγνισμό της ψυχής.
Εν κατακλείδι, ο Ιμπλίς αποτελεί ένα παράδειγμα προς αποφυγή για το πώς η αλαζονεία και ο φθόνος μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και ένα ον με μεγάλες δυνατότητες στην οριστική καταστροφή. Η ιστορία του υπενθυμίζει στην ανθρωπότητα την ανάγκη να επιδιώκει την ταπεινότητα και την υπακοή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου