https://civil.ge/archives/733754
Ο Μητροπολίτης Σίο (Μουτζίρι) εξελέγη Καθολικός-Πατριάρχης της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Γεωργίας, διαδεχόμενος τον μακαριστό Ηλία Β', ο οποίος εκοιμήθη τον Μάρτιο σε ηλικία 93 ετών, μετά από σχεδόν πέντε δεκαετίες στο τιμόνι ενός από τους πλέον έμπιστους θεσμούς της Γεωργίας, και ο οποίος είχε ορίσει τον Μουτζίρι ως Τοποτηρητή του το 2017.
Η απόφαση ανακοινώθηκε από τον Μητροπολίτη Ανανία (Τζαπαρίτζε), επικεφαλής της επιτροπής καταμέτρησης των ψήφων, στις 11 Μαΐου, γύρω στις 4 μ.μ., μετά από πολύωρη διευρυμένη εκκλησιαστική συνέλευση στον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Τριάδας στην Τιφλίδα. Η συνέλευση συγκέντρωσε περίπου 1.200 αντιπροσώπους, κληρικούς και λαϊκούς, ενώ τα 39 μέλη της Ιεράς Συνόδου ψήφισαν με μυστική ψηφοφορία.
Ο Μουτζίρι, 57 ετών, έλαβε 22 ψήφους, εξασφαλίζοντας την υποστήριξη πλέον του ημίσεως της Συνόδου που απαιτείται για την ανάδειξη πατριάρχη από τον πρώτο γύρο. Ακολούθησαν ο Μητροπολίτης Ιώβ (Ακιασβίλι) της επισκοπής Ρουίσι και Ουρμπνίσι με 9 ψήφους, και ο Μητροπολίτης Γρηγόριος (Μπερμπιτσασβίλι) της επισκοπής Φώτι και Χόμπι με 7 ψήφους. Δεν χρειάστηκε επαναληπτική ψηφοφορία.
Ο Σίο – εφεξής Σίο Γ' – καθίσταται έτσι ο 142ος προκαθήμενος της Γεωργιανής Ορθόδοξης Εκκλησίας και ο δέκατος Πατριάρχης από την αποκατάσταση του αυτοκεφάλου της Εκκλησίας το 1917. Η εκλογή της 11ης Μαΐου σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής μεταξύ γενεών, καθώς αποτελεί την πρώτη διαδοχή μετά από σχεδόν μισό αιώνα, κλείνοντας την εποχή του Ηλία Β', στον οποίο πιστώνεται η αναβίωση της Εκκλησίας και η καθιέρωσή της ως του πλέον αξιόπιστου θεσμού σε μια χώρα όπου πάνω από το 80% του πληθυσμού δηλώνει Ορθόδοξος Χριστιανός.
Παρόλο που ο Σίο δεν έχει ακόμη διατυπώσει συγκεκριμένο όραμα για το αν θα ακολουθήσει ή θα παρεκκλίνει από το διοικητικό ύφος του Ηλία Β', και ενώ ορισμένοι επικριτές τον θεωρούν ακόμη πιο συντηρητικό («σκληροπυρηνικό») από τον προκάτοχό του, η διαδοχή θεωρείται ευρέως ως η απαρχή μιας νέας εποχής για την Εκκλησία. Εξερχόμενη από τη μακρά σκιά ενός μοναδικού, κυρίαρχου πατριάρχη, η Ιερά Σύνοδος αναμένεται να ανακτήσει επιρροή και εξουσία, οδηγώντας το ίδρυμα προς μια πιο συλλογική και πλουραλιστική διακυβέρνηση.
Απευθυνόμενος στο πλήθος εντός του Καθεδρικού Ναού της Αγίας Τριάδας, ο νεοεκλεγείς Πατριάρχης Σίο Γ' ανακοίνωσε ότι η τελετή ενθρόνισής του θα πραγματοποιηθεί την επομένη, 12 Μαΐου, στον Καθεδρικό Ναό Σβετιτσχοβέλι στη Μτσχέτα. Η 12η Μαΐου είναι η ημέρα του Αγίου Ανδρέα του Πρωτοκλήτου, δημόσια αργία στη Γεωργία που τιμά την άφιξη του Αγίου Ανδρέα, ο οποίος θεωρείται ο πρώτος κήρυκας του Χριστιανισμού στη χώρα. Η τελετή ενθρόνισης θα ξεκινήσει στις 10 π.μ.
Μια ιστορική εκλογή
Η διαδικασία διαδοχής ξεκίνησε με τον θάνατο του Ηλία Β', ο οποίος εκοιμήθη στις 17 Μαρτίου σε νοσοκομείο της Τιφλίδας όπου είχε εισαχθεί με σοβαρή εσωτερική αιμορραγία, μετά από παρατεταμένη επιδείνωση της υγείας του. Έχοντας σταθερά τις υψηλότερες βαθμολογίες δημόσιας αποδοχής και κατέχοντας, στα μάτια πολλών, τη θέση ενός «εν ζωή αγίου», θρηνήθηκε από τεράστια πλήθη που συγκεντρώθηκαν στην Τιφλίδα για το λαϊκό προσκύνημα και την κηδεία του.
Ο ρόλος του Σίο ως Τοποτηρητή επιβεβαιώθηκε επίσημα από τους ιεράρχες της Εκκλησίας αμέσως μετά.
Η Ιερά Σύνοδος κατέληξε σε τρεις υποψηφίους κατά τη συνεδρίασή της στις 28 Απριλίου, σε μια διαδικασία που προκάλεσε αντιδράσεις λόγω του αποκλεισμού δύο εξεχουσών προσωπικοτήτων, του Μητροπολίτη Ησαΐα (Νικόζι και Τσχινβάλι) και του Μητροπολίτη Δανιήλ (Σατσχέρε και Τσιατούρα). Οι υποψηφιότητές τους απορρίφθηκαν βάσει της ερμηνείας της Συνόδου για τα κριτήρια επιλεξιμότητας που ορίζει το καταστατικό της Εκκλησίας του 1995, το οποίο απαιτεί από τους υποψηφίους να διαθέτουν «θεολογική εκπαίδευση» και να είναι «όχι νεότεροι των 40 ετών και όχι μεγαλύτεροι των 70», μεταξύ άλλων προϋποθέσεων. Η ερμηνεία αυτή αμφισβητήθηκε από μερίδα του ανώτερου κλήρου.
Επιπλέον, αναφέρθηκε ότι το θεολογικό πτυχίο του Μητροπολίτη Ιώβ, ενός εκ των τριών υποψηφίων, είχε χαθεί από την κατοικία του, γεγονός που προκάλεσε επίσημη διαδικασία στη Θεολογική Ακαδημία της Τιφλίδας για την επαλήθευση των ακαδημαϊκών του τίτλων.
Η διαδικασία διαδοχής βρέθηκε υπό στενή πολιτική επιτήρηση, με επικριτές να ισχυρίζονται ότι το κυβερνών κόμμα «Γεωργιανό Όνειρο» προωθούσε ενεργά την υποψηφιότητα του Σίο Μουτζίρι, ενώ στελέχη του κυβερνώντος κόμματος κατηγόρησαν την αντιπολίτευση για «αντιεκκλησιαστική» εκστρατεία. Τους προηγούμενους μήνες, ανώτεροι εκκλησιαστικοί παράγοντες είχαν επανειλημμένα ζητήσει να αποφευχθεί οποιαδήποτε παρέμβαση στην εκλογή.
Το ενδιαφέρον της για τη διαδικασία έδειξε και η Μόσχα, με τη ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικής Κατασκοπείας (SVR) να κατηγορεί τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως ότι προωθεί δικούς του υποψηφίους για τον γεωργιανό θρόνο.
Ενώ δύο υποψήφιοι – ο Ιώβ και ο Γρηγόριος – δημοσίευσαν τα οράματά τους τις εβδομάδες πριν από την εκλογή, προτείνοντας κοινωνικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις εντός της Εκκλησίας, ο Σίο Μουτζίρι δεν παρουσίασε αντίστοιχο δημόσιο πρόγραμμα.
Ποιος είναι ο Σίο Γ'
Ο Μητροπολίτης Σίο (Μουτζίρι) βρισκόταν ολοένα και περισσότερο στο επίκεντρο της δημοσιότητας από τότε που ορίστηκε Τοποτηρητής από τον Ηλία Β' το 2017. Ορισμένες από τις σκληροπυρηνικές ή αμφιλεγόμενες θέσεις της Εκκλησίας της Γεωργίας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ευθυγραμμίζονται με το κυβερνών κόμμα, αποδίδονται σε αυτόν, καθώς ανέλαβε σταδιακά τα ηνία λόγω της φθίνουσας υγείας του Ηλία Β'.
Γεννημένος και μεγαλωμένος στο κέντρο της Τιφλίδας, σε έναν κύκλο που αργότερα περιέλαβε τον τέταρτο πρόεδρο της Γεωργίας Γκιόργκι Μαργκβελασβίλι και τον συντηρητικό, φιλικό προς τη Μόσχα επιχειρηματία Λεβάν Βασάντζε, ο Μουτζίρι αρχικά ασχολήθηκε με τη μουσική, σπουδάζοντας τσέλο στο Κρατικό Ωδείο της Τιφλίδας πριν εισέλθει στον μοναχισμό στη Μονή Σιομγκβίμε το 1991.
Εκάρη μοναχός το 1993, έγινε διάκονος το 1995 και ιερέας το 1996. Αργότερα ολοκλήρωσε θεολογικές σπουδές στη Γεωργία και τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένης της Θεολογικής Ακαδημίας της Μόσχας και του Ορθόδοξου Πανεπιστημίου του Αγίου Τιχώνος, από όπου έλαβε διδακτορικό δίπλωμα Θεολογίας το 2015. Το 2003 χειροτονήθηκε επίσκοπος και διορίστηκε επικεφαλής της Επισκοπής Σενάκι και Τσχορότσκου.
Παρόλο που η θέση του τοποτηρητή δεν προεξοφλεί τυπικά τη διαδοχή, ο ορισμός του από τον Ηλία Β' ενίσχυσε το δημόσιο προφίλ του, με τους επικριτές να επισημαίνουν μια συντονισμένη επικοινωνιακή στήριξη προς το πρόσωπό του μετά τον θάνατο του Ηλία Β'.
Η προσωπικότητα του Σίο έχει αποτελέσει αντικείμενο αντιπαράθεσης, κυρίως λόγω των σπουδών του στη Ρωσία και των φερόμενων δεσμών του με τον Βασάντζε. Ορισμένοι εκφράζουν φόβους ότι μπορεί να ακολουθήσει πολιτική ευθυγραμμισμένη με τη Μόσχα, ενώ κάποιοι υποστήριξαν ότι ο ορισμός του ως Τοποτηρητή το 2017 ίσως ήταν αποτέλεσμα εξωτερικών πιέσεων, επικαλούμενοι την επίσκεψη του Ιλαρίωνα Αλφέγιεφ, αξιωματούχου της Ρωσικής Εκκλησίας, στην Τιφλίδα λίγες ημέρες πριν την ανακοίνωση. Ο Επίσκοπος Ζήνων (Ιαρατζαούλι), ένας από τους επικριτικούς προς τον Μουτζίρι ιεράρχες, δήλωσε λίγο πριν την εκλογή ότι ο Σίο «δεν ήταν ο υποψήφιος της Ρωσίας, αλλά η Ρωσία τον υποστηρίζει».
Άλλοι εξέφρασαν ανησυχία για τις συντηρητικές του θέσεις, συμπεριλαμβανομένης της στάσης του κατά των αμβλώσεων και της πίεσης για σχετική νομοθετική δράση. Σε κηρύγματά του έχει αναφερθεί επίσης στην ισότητα των φύλων και τον ρόλο των γυναικών, αντιτιθέμενος σε «νοοτροπίες που υποβαθμίζουν τη σημασία της γυναίκας ως μητέρας και συζύγου».
