Απονεύρωση

 

Ας πάρουμε λοιπόν τους δύο Αγίους που γιόρταζαν χθες και προχθές και που έφεραν το ίδιο όνομα. Των Ιωάννη τον Χρυσόστομο και τον Ιωάννη τον Ελεήμονα. Αφαιρέστε την οργάνωση ενός ολόκληρου κράτους πρόνοιας από τον δεύτερο και την κοινωνική κριτική κατά του πλουτισμού του πρώτου.  Να πάμε στον Άγιο Βασίλειο και να αφαιρέσουμε τη Βασιλειάδα ή στον Άγιο Νικόλαο και να αφαιρέσουμε το περιστατικό όπου εμπόδισε την άδικη εκτέλεση δυο ανθρώπων παρανομώντας εναντίον του αυτοκρατορικού διατάγματος. Ακόμα ας πάμε στις πρώτες χριστιανικές κοινότητες. Ας αφαιρέσουμε εκείνη την κοινοκτημοσύνη με την οποία είχαν οργανωθεί οι κοινότητες. Ας πάμε στην Αποκάλυψη και να καμωθούμε πως δε βλέπουμε πως ο Αντίχριστος είναι το καταπιεστικό σύστημα της Αυτοκρατορίας και πως το νόημα είναι πως ο Χριστός θα θριαμβεύσει επί όλων των αναλόγων συστημάτων αλλά ας συνεχίσουμε να ακολουθούμε τις νεοπροτεσταντικές ερμηνείες που μας ήρθαν από τις ΗΠΑ και ας τρέμουμε κάθε τι καινούριο ως προπομπό του Αντιχρίστου.

Τι μας μένει; Ψυχωφελείς λόγοι επί ψυχωφελών λόγων, ηθικά κηρύγματα που τελικά καταντούν ηθικιστικά αφού στερούνται πραγματικού περιεχομένου και καταλήγουν, μάλλον καταντούν στη μορφή "να είστε καλά παιδάκια, να μη μιλάτε και θα αποζημιωθείτε όταν πεθάνετε", φοβίες, φαντασιώσεις και τάσεις απόδρασης από τη πραγματικότητα. 

Μια θρησκεία δηλαδή, απονευρωμένη, ακίνδυνη, ανώδυνη και βολική. Και για το κάθε λογής κράτος αλλά και για όσους θεωρούν εαυτούς κρατικούς αξιωματούχους. Και αυτή ακριβώς είναι η πνευματικότητα που προβάλλεται και θεωρείται ως "ατόφια παραδοσιακή" στην πλειοψηφία των πιστών σήμερα, με μια γαρνιτούρα εθνικιστικών εξάρσεων και κραυγών. 

Και μετά ερχόμαστε και λέμε ότι τιμούμε τον έναν Άγιο ή τον Άλλον. Δεν τους τιμούμε. Τους εμπαίζουμε. Και τους Αγίους και τον εαυτό μας και τον Θεό τον ίδιο. Αλλά Αυτός ο τελευταίος ειδικά δεν κοροϊδεύεται. Και όπως μας λέει και η Αποκάλυψη έρχεται και έρχεται γρήγορα. Κι ας μη το καταλαβαίνουμε...

Υγ. Οι ψυχωφελείς λόγοι δεν είναι ούτε περιττοί ούτε και δευτερεύοντες, όταν όμως προβάλλονται ως το μοναδικό δίδαγμα των Αγίων αποτελούν διαστρέβλωση της διδασκαλίας τους. 

Iron Savior - Dawn of Deliverance

 

"Μη βάζεις την ομόνοια πάνω από την αλήθεια."

 

"Μη βάζεις την ομόνοια πάνω από την αλήθεια." Η φράση αυτή ανήκει στον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Στον Άγιο εκείνο που ξεσήκωσε όλη τη Κωνσταντινούπολη επειδή η Αυτοκράτειρα θέλησε να κλέψει το χωράφι μιας χήρας. Που ανάγκασε τον αυτοκρατορικό σύμβουλο Ευτρόπιο να ζητήσει καταφύγιο στην Εκκλησία που τόσο πολεμούσε για να μη πέσει στα χέρια του πλήθους. Που ξήλωσε δεκάδες ή και περισσότερους ιερείς και αρχιερείς που ήταν ανάξιοι της ιερωσύνης. Που στηλίτευσε τους κληρικούς που ζούσαν πολυτελή βίο και ζητούσαν εγκράτεια και πτωχεία από τον λαό. Στον Άγιο εκείνο που επέμενε και προσπάθησε να οργανώσει, όπως μας λέει ο Ολιβιέ Κλεμάν, ένα πολιτικό σύστημα βασισμένο στην ισότητα. Εκείνος  που δεν έκανε βήμα πίσω στην πίστη του αλλά και δε φοβήθηκε να προχωρήσει στη συγγραφή μιας νέας ακολουθίας της Θείας Λειτουργίας. 

Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού λένε πολλοί και πολλές φορές δεν έχουν άδικο. Και η Εκκλησία δεν είναι λίγες φορές που έχει λειτουργήσει έτσι. Ως καταπραϋντικό. Ως αναισθητικό. Και πώς αλλιώς να γίνει αυτό όταν τόσοι κληρικοί απλά ζητάμε μια θέση με σίγουρο μισθό ή -ακόμα χειρότερα- αξιώματα για να ικανοποιήσουμε τη ματαιοδοξία μας; Τι ποιμαντικό έργο να παράγουμε; Ειδικά όταν τον μισθό αλλά και τα αξιώματα μας τα παρέχει το κράτος; 

Βέβαια και την εποχή του Αγίου Ιωάννη, μπορεί να μην υπήρχε η μισθοδοσία αλλά οι σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας δεν ήταν λιγότερο σφιχτές απ' ό,τι σήμερα. Και -κάτι που συχνά πολλοί δε γνωρίζουν- το Κράτος επενέβαινε εντονότερα και συχνότερα στις εκκλησιαστικές υποθέσεις. Δεν είναι και λίγες οι φορές που τις δημιουργούσε κιόλας...

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος όμως δεν έγινε χορηγός οπίου. Δε δίστασε να τα βάλει με άδικους αξιωματούχους και άρπαγες πλούσιους(μάλιστα τον κατηγόρησαν πως τα έβαζε συνέχεια με τους πλούσιους). Δεν χάιδεψε τα αυτιά ανάξιων ιερέων και δε χορηγούσε οφίκκια και θρόνους για να τους έχει ικανοποιημένους. Και όλα αυτά, όχι από κάποιον "κομμουνιστικό" οίστρο. Όχι. Όλα αυτά ήταν απλά, η επέκταση της πίστης του. Μιας πίστης που δεν έμενε σε διηγήσεις για θαύματα και εγκώμια αγίων. Αλλά προχωρούσε στην ουσία. Στην εφαρμογή της πίστης στην καθημερινότητα. Στην αγωνία να πραγματωθεί το θέλημα του Θεού  και επί της γης. 

Αυτή είναι η Εκκλησία. Και τότε μόνο είναι Εκκλησία, όταν επιχειρεί αυτά που επιχείρησε ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Αλλιώς μένει ένας γραφειοκρατικός μηχανισμός, με μανδύα πνευματικότητας. Όμως ο μανδύας αυτός κάποια στιγμή πέφτει. Ελπίζω ότι θα τον αφήσουμε κάποια στιγμή και θα ντυθούμε, κλήρος και λαός, με τα ρούχα που αρμόζουν σε μια Εκκλησία.

Running Wild - The Phantom of Black Hand Hill

 

Μια αγιασμένη απάτη...

"Αν και ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμονας κατοικούσε σε πλούσιο μέγαρο, δεν είχε τίποτε δικό του. Το κελί του ήταν γυμνό από κάθε άνεση. Όταν ένας πλούσιος του προσέφερε ένα πολυτελές σκέπασμα, την άλλη μέρα έβαλε να το πουλήσουν, σκεπτόμενος ότι πολλοί φτωχοί υπέφεραν από το κρύο και μοίρασε τα χρήματα. Ο ευεργέτης του, που έτυχε να ξαναβρεί το δώρο του στον πάγκο του εμπόρου, το ξαναγόρασε και ανάγκασε τον Ιωάννη να το δεχθεί. Εκείνος, το ξαναπούλησε για να κάνει ελεημοσύνη. Καθώς ούτε ο ένας ούτε ο άλλος υποχωρούσε, το σκέπασμα άλλαξε πολλές φορές χέρια. Έτσι ο πλούσιος μοίρασε ένα σεβαστό ποσό στους φτωχούς."

Στο συγκεκριμένο αυτό περιστατικό του βίου του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονος βλέπουμε κάτι σπάνιο. Έχουμε παράδειγμα, θα μπορούσαμε να πούμε, μιας αγιασμένης απάτης. Ο Άγιος λαμβάνει ένα ακριβό δώρο και το πουλάει πολλές φορές, εισπράττοντας για το ίδιο ύφασμα ποσά χρημάτων τα οποία τα μοίραζε στους φτωχούς. Με αυτή του τη πράξη εκτός από τους φτωχούς ευεργετείται και ο έμπορος που κερδίζει με τις συνεχείς αγοραπωλησίες ενώ ο πλούσιος - το θύμα της απάτης- αλαφραίνει από το βάρος του πλούτου. Μια απάτη βγαλμένη μέσα από τις διδασκαλίες των Πατέρων, οι οποίοι θεωρούν τον πλούτο - όταν δεν μοιράζεται- ως μέσο καταστροφής της ψυχής. Ο πλούσιος τούτος, ευλαβής καθώς φαίνεται αλλά με μια ευλάβεια μάλλον ανώδυνη, βολική, κάνει ένα δώρο στον Άγιο Ιωάννη αλλά δεν φαίνεται διατεθειμένος να μοιράσει έστω μέρος του πλούτου του στους φτωχούς της Αλεξάνδρειας. Εντυπωσιάστηκε από τον Άγιο και τη δράση του αλλά έμεινε εκεί Να θαυμάζει την αγιότητα σαν κάποιο άγαλμα ή έργο τέχνης και όχι να τη βλέπει ως ζωντανό παράδειγμα έμπρακτης αγάπης εντός του κόσμου.

Ο Άγιος προφανώς βλέποντας την αγαθή του προαίρεση, τον βοήθησε με έναν αρκετά αντισυμβατικό τρόπο. Με μια μικρή απάτη...

Vicious Rumors - Soldiers of the Night

 

Θεολογία πραγματική

 

Το να μιλάς, να γράφεις και ακόμα περισσότερο να αγωνίζεσαι για το ψωμί του συνανθρώπου σου, για τη δικαιοσύνη και την ισότητα, ανάμεσα σε άλλα, είναι απείρως θεολογικότερο από το να αναφλερεις συνεχώς, σαν ποίημα σε σχολείο, αποσπάσματα από βίους αγίων, λόγους γερόντων, ακόμα και κομμάτια από την Αγία Γραφή. Αν αυτά τα τελευταία χρησιμοποιούνται ως ένα είδος "δραπέτευσης" από τον καθημερινό βίο, τότε όχι μόνο καλό δεν κάνουν αλλά μάλλον κακό. Αν έχετε αμφιβολία ανατρέξτε στο Κατά Ματθαίον 25: 31-46...

Απεικονίσεις του Εωσφόρου στην τέχνη

 

Joseph Noel Paton, 1876

Sir Thomas Lawrence PRA (1769 - 1830)

Gustave Doré – Lucifer (1866)

Franz von Stuck, 'Lucifer,' 1890

Francisco Goya (Spanish 1746-1828)

Alexandre Cabanel (28 September 1823 – 23 January 1889)

William Blake(28 November 1757 – 12 August 1827)

Rough Cutt - Black Widow

 

Η υπομονή του Αγίου Νεκταρίου

 

Ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως θεωρείται ως ένα παράδειγμα λαμπρό, υπομονής. Ανέχτηκε όλες τις αδικίες και τις διώξεις εναντίον του με ιώβεια υπομονή. 

Όμως, όπως και ο Ιώβ, δεν αποδέχτηκε την αδικία. Όπως ο βιβλικός ήρωας δεν αποδέχτηκε πως ήταν αμαρτωλός έτσι και ο Άγιος Νεκτάριος δεν αποδέχτηκε την αδικία που του είχε γίνει στην Αλεξάνδρεια και συνέχισε να υπογράφει ως Πενταπόλεως.

Για να έχουμε υπομονή, για να υπομένουμε τις αδικίες οφείλουμε να γνωρίζουνε τον εαυτό μας και να είμαστε σταθεροί και ανυποχώρητοι. Σε καμία περίπτωση η υπομονή δεν πρέπει να μετατρέπεται σε παθητικότητα. 

Γιατί αυτό είναι το πρώτο βήμα για την κατάρρευση. Εκείνοι που έχουν μάθει να αδικούν ή τέλος πάντων να περνάει το δικό τους πάντα θα προσπαθήσουν να κάνουν το "θύμα" ή τον "στόχο" τους να αμφιβάλλει για τον εαυτό του και για την ορθότητα των λόγων και των πράξεών του. Θα θελήσουν να τον οδηγήσουν στην αμφιβολία ως προς το αν τελικά αδικείται. Θα κοιτάξουν να πουν πως είναι τρελός, υπερβολικός, πως τελικά είναι ο φταίχτης. 

Η υπομονή όμως, όπως τη διδάσκει με τη ζωή του ο Άγιος Νεκτάριος στηρίζεται στην αυτογνωσία. Μόνο εκείνοι που γνωρίζουν καλά τον εαυτό τους, που πατούν γερά και ξέρουν πως αδικούνται μπορούν να δείξουν υπομονή. Γιατί η υπομονή μπορεί να εμφανίζεται μόνο μαζί με την επιμονή. Αλλιώς είναι απλή δουλοπρέπεια. 

Ο Άγιος Νεκτάριος, όπως και ο Ιώβ, είναι δύο παραδείγματα υπέροχα, της υπομονής, της αυτογνωσία και της επιμονής. Μας δείχνουν πως η υπομονή τελικά δεν είναι υποχώρηση ή αποδοχή του κακού, αλλά ένας μακρύς πνευματικός  -και όχι μόνο - αγώνας. 

Vinnie Moore - The Maze

 

Σύναξη των Αρχαγγέλων

 

Σήμερα γιορτάζουμε τη σύναξη των Αρχαγγέλων και θυμόμαστε πως ο Αρχάγγελος Μιχαήλ ήταν εκείνος που σταμάτησε τους υπόλοιπους Αγγέλους οι οποίοι ήταν έτοιμοι να ακολουθήσουν τον Εωσφόρο στην Πτώση του. 

Και όπως καταλαβαίνετε, σήμερα είναι η ευκαιρία να μιλήσω για ένα από τα αγαπημένα θέματα πολλών κληρικών και πιστών: Τον Εωσφόρο, τον Διάβολο. 

Δεν είναι κακό βέβαια να έχουμε στον νου μας τον Διάβολο και τις παγίδες του αλλά θα πρέπει να μη καταλήξουμε να αποδίδουμε και να "χαρίζουμε" στον Διάβολο κάθε τι καινούριο που απλά το φοβόμαστε. Επίσης καλό θα είναι να αποφύγουμε να επιδιδόμαστε σε ένα κυνήγι του διαβόλου γιατί ούτε τις γνώσεις έχουμε ούτε την κατάλληλη πνευματική κατάσταση και είναι πολύ εύκολο να καταλήξουμε είτε εμμονικοί είτε παρανοϊκοί. 

Στο θέμα μας τώρα, ο Εωσφόρος, Αυτός που φέρνει το φως δηλαδή ήταν ο πιο λαμπρός και όμορφος άγγελος. Όλες οι άλλες ουράνιες οντότητες τον θαύμαζαν γι' αυτό και στην πτώση του παραλίγο να παρασύρει όλα τα αγγελικά τάγματα. 

Γιατί όμως έπεσε αυτός ο λαμπρός άγγελος; Επειδή δεν μπόρεσε να ξεπεράσει τον αυτοθαυμασμό του και την εγωπάθειά του. Θέλησε να στήσει ένα θρόνο ίδιο με του Θεού -αυτή είναι μια συμβολική περιγραφή- ήθελε, δηλαδή να λατρεύεται σαν τον Θεό. Τελικά κατέληξε με τους ακολούθους του σε έναν σκοτεινό κόσμο, να μη λατρεύεται από κανέναν και αυτό να φουντώνει τη μιζέρια, την κακία και το μίσος του για κάθε τι ζωντανό. 

Και εδώ είναι το όλο νόημα. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη παγίδα από τον εγωκεντρισμό και την υπερηφάνεια. Αυτά τα δύο πάθη, δημιουργούν μια κόλαση. Ο εγωκεντρικός άνθρωπος χτίζει μια κόλαση στην οποία ζει αυτός αλλά παρασύρει ή προσπαθεί να παρασύρει και τους γύρω του σε αυτή. 

Πόσες φορές δεν έχει τύχει να γνωρίσουμε ή να συνεργαστούμε με έναν άνθρωπο που νομίζει πως τα ξέρει όλα, που ακόμα κι αν δεν τα ξέρει ούτε το παραδέχεται ούτε και κάνει τον κόπο να μάθει και που παράλληλα θέλει και να δίνει εντολές για τη σωστή εκτέλεση των πραγμάτων; Πόσες φορές δεν έχουμε βρει στο δρόμο μας - και στην Εκκλησία πολύ συχνά δυστυχώς- ανθρώπους που απαιτούν τιμές δυσανάλογες με την εργασία και τη προσφορά τους; Πόσες φορές δεν έχουμε νιώσει την αφόρητη ατμόσφαιρα που δημιουργούν αυτοί οι άνθρωποι; 

Και εδώ θυμόμαστε το Στώμεν Καλώς, Στώμεν μετά Φόβου του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Σταματάμε λοιπόν. Ούτε ακολουθούμε τέτοιους ανθρώπους αλλά και ούτε αφήνουμε τον εαυτό μας να μετατραπεί σε τέτοιον άνθρωπο. Και αυτό είναι ένα έργο δύσκολο, γιατί αν πλάσματα με τόσες γνώσεις και σοφία όπως οι Άγγελοι έπεσαν, ας σκεφτούμε πόσο εύκολο είναι να πέσουμε εμείς. 

Όμως, όχι. Παρ' όλη την αδυναμία μας δε θα πέσουμε τόσο εύκολα. Θα θυμηθούμε τους Αρχαγγέλους και τις άλλες ουράνιες δυνάμεις που έμειναν σταθερές στο καλό, στην ταπεινότητα, στην ομορφιά, στην υπηρεσία του Κυρίου. Αυτούς θα έχουμε στο μυαλό μας και με αυτών το παράδειγμα θα πορευθούμε. Και ο φύλακας άγγελος που έχει ο καθένας μας, θα μας σταθεί αρωγός! Στώμεν Καλώς. λοιπόν!

John Sykes & Phil Lynott - Please Don't Leave Me '82

 

Η μουσική του σύμπαντος

 

Η Θεία Λειτουργία πέρα απ' όλα τα άλλα - και τώρα δεν μιλάω θεολογικά ή εκκλησιαστικά αλλά μάλλον βιωματικά - είναι ένα κοσμικό τραγούδι. Όταν λέω κοσμικό, εννοώ με την έννοια του συμπαντικού. Εκείνη την ώρα ο λειτουργός (και ο πιστός αλλά τώρα γράφω από τη πλευρά του λειτουργού) μπορεί να νιώσει, αν το επιτρέψουν οι συνθήκες και αν είναι και αυτός στην κατάλληλη πνευματική κατάσταση, το σύμπαν ολόκληρο, ορατό και αόρατο να πάλλεται. Την ώρα που τελεί τη Θεία Λειτουργία μπορεί να αισθανθεί, ότι παίζει μουσική με τις χορδές του σύμπαντος. Εκείνη την ώρα μακρινοί γαλαξίες, πλανήτες και νεφελώματα βρίσκονται γύρω του, τολμώ να πω ακόμα και εντός του. Εκείνη την ώρα συλλειτουργεί με αγγέλους. 

Δυστυχώς κάτι τέτοιο σπάνια μπορεί να το νιώσει κάποιος. Είτε η εσωτερική κατάσταση(νεύρα, περισπασμοί, προβλήματα), είτε εξωτερικοί παράγοντες(ένας παράξενος συλλειτουργός, μια ένταση εντός του ιερού κλπ) δεν αφήνουν τον λειτουργό να απολαύσει αυτό που τελεί. 

Όμως εκείνες οι σπάνιες φορές, οι οποίες μπορεί να κρατήσουν από λίγα δευτερόλεπτα ως και ολόκληρη τη λειτουργία(δύο τρεις φορές μου έχει τύχει το πρώτο μόνο αλλά αν το ένιωσα εγώ σίγουρα όλοι οι ιερείς θα το έχουν νιώσει), κατά τις οποίες ο λειτουργός γίνεται - ας το πω κάπως αδόκιμα- ένα με το σύμπαν και νιώθει ότι ακούει τη μουσική του αλλά και τη διαμορφώνει (επαναλαμβάνω τόσο του ορατού-υλικού όσο και του αόρατου-πνευματικού), αξίζει να τις διαφυλάξει ως θησαυρό και ως ξυπνητήρι που θα τον επαναφέρει τις δύσκολες στιγμές που θα κλυδωνίζεται. 

Ίσως τα παραπάνω ακούγονται λίγο αποκρυφιστικά ή πανθεϊστικά ενδεχομένως. Αυτό όμως οφείλεται μάλλον στην αδυναμία μου να βρω καλύτερους τρόπους για να περιγράψω αυτή τη κατάσταση. 

Q5 - Lonely Lady