Εἶναι θλιβερὸ ὅτι ἄνθρωποι ποὺ διακρίνονται γιὰ τὴ σοφία καὶ τὴ σοβαρότητά τους προσπαθοῦν νὰ δικαιολογήσουν αὐτὴ τὴν ἀξιοθρήνητη ἔκπτωση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς ἰσχυριζόμενοι ὅτι μὲ αὐτὸ τὸ βαρβαρικὸ στόμφο, τὰ ἐπιχρυσωμένα σιδερικὰ καὶ τὶς ταπετσαρίες οἱ πιστοὶ προγεύονται τὰ ἔσχατα (ἕνας ὅρος πολὺ τοῦ συρμοῦ ποὺ πλασάρεται ὡς ὀρθόδοξος, ἐνῷ εἶναι εἰσαγωγῆς) καὶ τὸ θεῖο μεγαλεῖο. Τί συμβαίνει ἄραγε ὥστε αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ μὴν ἀντιλαμβάνωνται ὅτι μὲ τέτοιες φαιδρότητες ἀδικοῦν φοβερὰ τοὺς ἑαυτούς τους, ἀφοῦ καὶ οἱ πλέον ἀνυποψίαστοι, ἂν δὲν συνειδητοποιοῦν ὅτι ὁ Θεὸς ἀποκαλύπτει τὸ μεγαλεῖο του μὲ τὴν κένωσή του, ὀπωσδήποτε αἰσθάνονται ὅτι ἔχει μιὰ καλύτερη αἰσθητική.
Γιὰ νὰ καταλάβουμε τί συμβαίνει σ’ αὐτὴ τὴν περίπτωση καὶ σ’ ἄλλες παρόμοιες περιπτώσεις, εἶναι ἐπὶ τέλους καιρὸς νὰ ἀναζητήσουμε τὰ κίνητρα τῶν ὅσων γράφονται καὶ λέγονται καὶ στὸ χῶρο τῆς θεολογίας, γιατὶ ἀλλιῶς δὲν θὰ καταλάβουμε τί πραγματικὰ εἶναι αὐτὰ ποὺ λέγονται καὶ γράφονται, καὶ τὰ κίνητρα εἶναι συνήθως ἰδιοτελῆ. Εἶναι ἡ ἐπιθυμία κάποιων ἐπισκόπων νὰ δικαιολογήσουν τὴν βαρβαρικὴ αἰσθητική τους καὶ τὴν ἀνάγκη τους νὰ στολίζωνται σὰν λατέρνες ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιθυμία τους νὰ δικαιωθοῦν γιὰ τὶς ἐπιλογές τους καὶ γιὰ τὸ βαρὺ τίμημα τῆς ὑποτέλειας καὶ τῶν ἐξευτελισμῶν ποὺ πλήρωσαν γιὰ νὰ μποροῦν νὰ φοροῦν αὐτὸ τὸ καπέλλο μὲ τὶς χρωματιστὲς πέτρες. Ἡ δὲ βαρβαρικὴ αἰσθητική, πέραν τοῦ ὅτι εἶναι θέμα παιδείας καὶ ἀνατροφῆς, διαμορφώνεται καὶ σὰν μιὰ θλιβερὴ προσπάθεια ἀναπληρώσεως αἰσθημάτων μειονεξίας καὶ χαμηλῆς αὐτοεκτιμήσεως.
Τὸ βυζαντινὸ μεγαλεῖο διατηροῦσε ζωντανὴ τὴν ἀνάμνηση τῆς λιτότητος τῆς κλασικῆς του καταγωγῆς, ὄχι μόνο στὸν ἐκκλησιαστικὸ ἀλλὰ καὶ στὸν κοσμικὸ χῶρο. Ἡ βυζαντινὴ αὐτοκρατορικὴ ἀμφίεση, π.χ., παρὰ τὴ μεγαλοπρέπειά της, διατηροῦσε ἕνα ἔκδηλο στοιχεῖο δωρικῆς αὐστηρότητος καὶ αὐτὸ μπορεῖ νὰ τὸ διαπιστώση κανεὶς συγκρίνοντας ὁποιοδήποτε πορτραῖτο βυζαντινοῦ αὐτοκράτορα μὲ ὁποιοδήποτε πορτραῖτο μεσαιωνικοῦ ἢ ἀναγεννησιακοῦ ἡγεμόνος τῆς Δύσεως, ὅπως π.χ. τὰ πορτραῖτα τοῦ βασιλέως τῆς Γαλλίας Λουδοβίκου τοῦ ΙΔ΄ μὲ τὴν ἀμφίεση τὴ φορτωμένη μὲ δαντέλλες, κορδέλλες καὶ ἐγκράφες καὶ τὴ θεατρικὴ πόζα. Ὅταν συγκρίνη κανεὶς πορτραῖτο βυζαντινοῦ αὐτοκράτορα μὲ πορτραῖτο μεσαιωνικοῦ ἢ ἀναγεννησιακοῦ ἡγεμόνα, διακρίνει τὴν ἐκλέπτυνση ποὺ προέκυψε ἀπὸ μιὰ μακραίωνη καὶ ὑψηλὴ πολιτιστικὴ παράδοση στὸν πρῶτο καὶ τὸν κομπασμό, τὸν στόμφο καὶ τὴν μεγαλαυχία, στοιχεῖα ποὺ προδίδουν τὴν πρόσφατη βαρβαρικὴ καταγωγὴ τοῦ δευτέρου.
Στὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωὴ τοῦ Βυζαντίου ἡ πολιτιστικὴ κληρονομιὰ τῆς κλασικῆς λιτότητος ἐνισχύεται ἀπὸ τὸ ἀσκητικὸ πνεῦμα τῆς χριστιανικῆς διδασκαλίας καὶ τὰ ἀμφια τῶν ἐπισκόπων καὶ τῶν πρεσβυτέρων εἶναι ἁπλᾶ καὶ λιτά.
π. Φιλόθεος Φάρος - Η Εκκλησία ως σκάνδαλο και ως σωτηρία - εκδ. Αρμός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου