Η ευνουχισμενη κωμωδία

 Η απουσία της κωμωδίας και της σάτιρας από τον χώρο του θεάματος -και τελικά από την κοινωνία την ίδια - ή έστω η απονεύρωσή της, μη πω και ευνουχισμός της, αποτελεί σαφώς ένα τεράστιο πρόβλημα. Οι αρχαίοι λαοί, με πρωτεργάτες -πιθανόν- τους Έλληνες δεν ήταν ανόητοι να συμπεριλάβουν ένα τέτοιο είδος τέχνης και να το διατηρούν παρά τις -εχμ- έντονες αντιρρήσεις των ισχυρών που βρίσκονταν στο στόχαστρο της κωμωδίας και της σάτιρας. 

Και η κωμωδία και η σάτιρα έβρισκαν πάντα τη θέση τους ανεξαρτήτως μορφών διακυβέρνησης, θρησκειών ή άλλων παραγόντων. Υπήρχαν -για να πούμε τα πιο γνωστά σε μας- στην αρχαία Ελλάδα, στη Ρωμαϊκή, τη Βυζαντινή, την Οθωμανική, τη Περσική αυτοκρατορία και έφτασε στη σύγχρονη εποχή. 

Δε θυμάμαι άλλη φορά να έχει τόσο πολύ περιθωριοποιηθεί ή μεταλλαχτεί όπως έγινε τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα με όλη αυτή την υστερία πολιτικής ορθότητας και τα διάφορα κινήματα δικαιωμάτων, χαρακτηριστικό των οποίων δεν είναι άλλο από την υποκρισία. 

Για την υποκρισία αυτών των κινημάτων αξίζει να θυμηθούμε το πιο πρόσφατο περιστατικό. Τρανς άτομο στις ΗΠΑ μπήκε σε εκκλησία σχολείου και άνοιξε πυρ εναντίον παιδιών με αρκετά θύματα. Στις σφαίρες έγραφε κάτι σαν "πού είναι ο Θεός σας". Η είδηση έπαιξε τόσο όσο παρά το γεγονός ότι τα θύματα ήταν παιδιά. Φανταστείτε -μάλλον μη φαντάζεστε, θυμηθείτε- τι θα γινόταν αν τα πράγματα ήταν αντίστροφα. Αν ένας βαρεμένος χριστιανός ή κάποιος ακροδεξιός ή δε ξέρω κι εγώ ποιος συντηρητικός τύπος έκανε κάτι τέτοιο σε ένα στέκι τρανς ατόμων. Με πόση ένταση και συχνότητα θα παρουσιαζόταν αυτό το θέμα. 

Και δεν είναι τυχαίο που η υποκρισία είναι κύριο χαρακτηριστικό αυτών των κινημάτων τα οποία εναντιώνονται στη κωμωδία απειλώντας με "ακύρωση" ηθοποιούς και καλλιτέχνες. Πόσες φορές ηθοποιοί του Χόλιγουντ αναγκάστηκαν να απολογηθούν για ρόλους τους σε κωμωδίες του παρελθόντος επειδή κάποια μικρή ομάδα ανθρώπων ίσως να προσβλήθηκε. Η κωμωδία ή η σάτιρα να προσβάλλουν κάποιον...πρωτοφανές. 

Δεν είναι επίσης τυχαίο πως όταν κάποιοι ενοχλούνται από την κωμωδία, πάντα κρύβεται η υποκρισία πίσω από την ενόχληση. Έτσι δέχτηκε ο Αριστοφάνης την επίσκεψη των αντρών ενός αξιωματούχου που είχε περιλάβει...Η Εκκλησία δείχνει την ενόχλησή της από την κωμωδία όταν στους κόλπους της η υποκρισία αυξάνεται. Το ίδιο και σε μια κυβέρνηση. Ή σε ένα καθεστώς όπως τα φασιστικά, χαρακτηριστικό των οποίων είναι η υποκρισία. Αναλόγως των εποχών και των συνθηκών, η κωμωδία και η σάτιρα είτε διώκονται είτε λογοκρίνονται αρκετά ώστε να γίνουν εντελώς άνευρες. Μα τότε ούτε κωμωδία έχουμε ούτε σάτιρα. 

Ζούμε σε σκοτεινές εποχές. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο. Από τη μία αυταρχικοί ηγέτες -οριακά δικτάτορες- θεωρούν πως είναι αρκετά ισχυροί ώστε να επιβάλλουν τα σχέδιά τους στους λαούς που κυβερνούν αλλά και σε αυτούς με τους οποίους συνορεύουν, ενώ από την άλλη το πιο δημοκρατικό κομμάτι του κόσμου βρίσκεται σε μια εμφανή αμηχανία και είναι μπλεγμένο στην υστερία των δικαιωμάτων. Η κωμωδία και η σάτιρα βρίσκονται στο στόχαστρο και των δύο. Το γέλιο λιγοστεύει, η χρήση φαρμάκων αυξάνεται. 

Και όμως, η γη εξακολουθεί να γυρίζει...