Μαριονέτες;

Πολλές είναι οι φορές που το κοινωνικό περιβάλλον μας καθορίζει τι μας αρέσει και τι όχι. Τι πρέπει να θέλουμε να κάνουμε και τι όχι. Και η οικογένεια, οι γονείς κυρίως, είναι αυτοί ,που θα πιέσουν προς την κατεύθυνση αυτή. 

Το κοινωνικό περιβάλλον -ευρύτερο και στενότερο- ορίζει πάνω κάτω τα πλαίσια στα οποία πρέπει να κινηθούμε. Για παράδειγμα για δεκαετίες, οι γυναίκες έπρεπε να παντρεύονται μεγαλύτερους άντρες. Αυτό γινόταν ή άμεσα (ως απευθείας "κατήχηση") είτε έμμεσα με διάφορους τρόπους όπως με πρότυπα στον κινηματογράφο, την τηλεόραση κλπ. 

Ένα άλλο κλασικό παράδειγμα είναι η κοινωνική ανέλιξη. Οι γονείς φροντίζουν με κάθε τρόπο το παιδί τους να πάρει μια τέτοια πορεία στη ζωή του ώστε να μπορέσει να "πετύχει". Ό,τι κι αν σημαίνει η "επιτυχία" στο μυαλό του καθενός. Φροντίζουν να "ενσταλάξουν" στο παιδί τους τη δίψα για επαγγέλματα και θέσεις που θα του εξασφαλίσουν τέτοια ζωή. Προσπαθούν ακόμα να δημιουργήσουν "κύκλους γνωριμιών" μέσα από την επιλογή -αν υπάρχει η δυνατότητα- "καλών" σχολείων. 

Αυτά τα δύο είναι τα πιο χοντρά παραδείγματα που μου έρχονται στο μυαλό τώρα δα. 

Χωρίς να είναι απαραίτητα κακά αυτά τα δύο παραδείγματα -γι' αυτό και τα διάλεξα- εντούτοις μπορούν να κρύβουν έναν κάποιο κίνδυνο. Και στις δύο περιπτώσεις τα παιδιά καθοδηγούνται από τα πρότυπα και τις επιθυμίες-απαιτήσεις είτε της κοινωνίας είτε της οικογένειας. Δεν ερωτώνται, αφού "είναι παιδιά και δεν ξέρουν το καλό τους" και δεν αφήνονται να ανακαλύψουν τι πραγματικά θέλουν. Ο αντίλογος ότι "εμείς κάνουμε το καλύτερο και αυτά ας αποφασίσουν όταν μεγαλώσουν" δεν ευσταθεί αφού όταν κάποιος/α "εκπαιδεύεται" από μικρός/η σε έναν τρόπο σκέψης, πολύ δύσκολα θα τον αλλάξει όταν μεγαλώσει. 

Εδώ άνθρωποι που επαίρονται για την ανεξαρτησία της σκέψης τους, πολλές φορές επαναλαμβάνουν με ακρίβεια απόψεις και γνώμες άλλων, μιμούμενοι χιλιάδες άλλους ανθρώπους, οι οποίοι επίσης επαίρονται για την ανεξαρτησία σκέψης τους. Και αυτό είναι κάτι που συμβαίνει σε μεγαλύτερες ηλικίες. Φανταστείτε λοιπόν πόσο δύσκολή είναι η αποκοπή από κάτι το οποίο διδάσκεται κάποιος -άμεσα ή έμμεσα- από μικρή ηλικία. 

Τελικά, τι γίνεται; Ακόμα και αν το παιδί ζήσει μια ικανοποιητική γι' αυτό ζωή, ποτέ δε θα είναι σίγουρο για τις επιλογές του. Δε θα γνωρίζει ποτέ αν αυτή η ζωή που ζει είναι κάτι που πραγματικά ήθελε ή που του το διάλεξαν άλλοι. Αυτό θα υπάρχει είτε σαν μια απευθείας σκέψη, που θα την εκφράζει δυνατά, είτε σαν μια πιο υπόγεια που θα το τσιγκλάει στη καλή περίπτωση ή θα το τρώει στη κακή, εσωτερικά. 

Η προσπάθεια να κάνουμε το καλό, πολλές φορές μας οδηγεί να κάνουμε ζημιά. Αν θέλουμε το καλύτερο για τα παιδιά μας, τότε οφείλουμε να τα μάθουμε να σκέφτονται. Όχι όμως τι να σκέφτονται. Το πρώτο είναι διδασκαλία, το δεύτερο είναι χειραγώγηση. Και δεν υπάρχει μεγαλύτερη αποτυχία για έναν γονιό (αλλά και για την κοινωνία) από το να κάνει τα παιδιά του να σκέφτονται όπως αυτός.